Voor het eerst daling van palliatieve sedatie in Vlaanderen

13-07-2016

Dutch text only

Ondanks de wereldwijde sterke opgang van palliatieve sedatie in de voorbije decennia, lijkt de opmars in Vlaanderen zijn plafond bereikt te hebben. Bij palliatieve sedatie worden terminale patiënten in slaap gebracht, om de pijn te verlichten.

Uit een grootschalige studie uitgevoerd door FWO-aspirant Lenzo Robijn, professor Luc Deliens en professor Kenneth Chambaere van de onderzoeksgroep Zorg rond het Levenseinde (VUB/UGent)  blijkt het gebruik van deze praktijk voor het eerst te dalen van 14.5% van alle Vlaamse overlijdens in 2007 tot 12.% van alle Vlaamse overlijdens in 2013. Vlaanderen is hiermee nu wereldwijd de eerste regio waar het aantal gevallen van palliatieve sedatie daalt, net omdat er met euthanasie een alternatief is, aldus de onderzoekers. De studie werd recent gepubliceerd in het vaktijdschrift PLoS ONE.

Belgische context

De onderzoekers wijzen in de eerste plaats naar de specifieke Belgische context, waarin euthanasie sinds september 2002 onder strikte voorwaarden werd toegelaten.

‘Het is opvallend dat de daling van sedatie vooral in die subgroepen plaatsvond waar we uit eerder onderzoek een merkwaardige stijging konden waarnemen van zowel het aantal euthanasieverzoeken als het aantal verzoeken dat uiteindelijk werd ingewilligd: 80+’ers, rusthuisbewoners en vrouwen’, aldus Lenzo Robijn.

Volgens de onderzoekers duiden deze cijfers op een zekere wisselwerking tussen palliatieve sedatie en euthanasie, waarbij euthanasie steeds vaker beschouwd wordt als een reguliere keuze aan het levenseinde.

Training en ervaring van artsen

Een andere belangrijke verklaring kan worden toegeschreven aan de toenemende ervaring en opleiding van artsen in palliatieve zorg. Volgens Prof. Dr. Luc Deliens moet palliatieve sedatie gezien worden als een laatste redmiddel, wanneer de pijn en de symptomen van de patient op geen enkele andere manier kunnen worden verlicht.

Prof. Dr. Luc Deliens: ‘Uit onze studie blijkt niet alleen dat sedaties beter worden uitgevoerd, maar dat artsen met een specifieke training en expertise in palliatieve zorg ook nauwgezetter de  richtlijnen volgen. Artsen lijken steeds meer vertrouwd met symptoomcontrole bij terminale patienten, waardoor het gebruik van palliatieve sedatie niet altijd meer nodig blijkt te zijn’.

Ruimte voor verbetering

Al blijven die verbeteringen in de praktijk in Vlaanderen in vergelijking met Nederland volgens Prof. Dr. Kenneth Chambaere toch eerder beperkt en is er nog heel wat ruimte voor verbetering.

Prof. Dr. Kenneth Chambaere: ‘Sedatie werd in de Vlaamse praktijk in 16% van de gevallen nog steeds uitgevoerd zonder het verzoek of toestemming van de patiënt of hun naasten. Hoewel in acute situaties de tijd voor dergelijk overleg kan ontbreken, wijzen deze resultaten op het belang van voorafgaande zorgplanning waarbij de wensen ook van die patiëntengroepen tijdig kunnen gehoord worden. Daarnaast blijkt dat sedatie niet altijd louter gericht is op het bestrijden en verlichten van de symptomen, maar dat er in 18% van alle sedatiegevallen ook een (co-) intentie was om het stervensproces sneller te laten verlopen.’

Methode

De studie werd uitgevoerd bij artsen die de overlijdensakte van een steekproef van meer dan 6000 overlijdens hadden opgemaakt, zowat 10% van alle Vlaamse overlijdens in 2013. De cijfers zijn representatief voor alle Vlaamse overlijdens in 2013.

Meer info

Lenzo Robijn – Lenzo.Robijn@vub.ac.be
Prof. Dr. Luc Deliens –  Luc.Deliens@vub.ac.be
Prof. Dr. Kenneth Chambaere – kenneth.chambaere@vub.ac.be

Referentie:

Robijn Lenzo, Cohen Joachim, Rietjens Judith, Deliens Luc, Chambaere Kenneth. Trends in Continuous Deep Sedation until Death between 2007 and 2013: A Repeated Nationwide Survey. PLoS ONE 2016;11(6):e0158188.

 
Share this
Deel dit bericht